" لیست تابلوهايي كه در حراج هتل هيلتون فروخته شد را تهيه كنيم و طبق قانون مصوب يونسكو، به كشور باز گردانيم"

دکتر حبيب‌الله آيت‌اللهي (1) در گفت‌وگوی مفصلی با خبرنگار ایسنا شرکت کرد. در این گفت‌وگو از جمله درباره‌ي اطلاع‌رساني در جهان و ايران، خروج و فروش‌ آثار هنري توسط برخي عوامل دولتي،‌ طرح فروش و معاوضه آثار هنري گنجينه‌ي موزه هنرهاي معاصر، قيمت‌گذاري آثار هنري هم سخن گفت.

وی اين روزها نه روزنامه‌اي مي‌خواند، نه با اينترنت سروكاري دارد؛ كار اصلي و دغدغه‌ي روزانه‌اش طي 35 سال گذشته، پژوهش، تحقيق و تدريس بوده است. او منتقد سرسخت چاپلوسي است.

آیت اللهی با انتقاد از سيستم اطلاع‌رساني جاري در كشور و انتظاري كه از رسانه‌هاي ما وجود دارد، معقتد است: بي‌پرده و بي‌پروا كار كردن غربي‌ها در زمينه‌ي اطلاع‌رساني، به‌خاطر رسيدن به لايه‌هاي پشت پرده در يك پروسه است.

وی از انتقال مجموعه‌ي بزرگي از آثار هنري خارجي پس از فرار شاه و خاندان پهلوي توسط يكي از هنرمندان معاصر به فرانسه خاطراتي دارد؛ او از شخصي كه او را هنرمند معتمد برخي دستگاه‌هاي اجرايي مي داند ياد مي‌كند و معتقد است: آنچه اكنون در كاخ نياوران از گنجينه‌ي فرح ديبا (همسر سوم شاه مخلوع) باقي مانده، تقريبا يك سوم از همه‌ي آن‌ چيزي است كه در اختيار او بوده، هيچ كس ندانست آثار چه شد و چه چيزهايي از كشور خارج شد.

وي همچنين به تلخي، از موضوعي تحت عنوان دومين خروج بزرگ آثار خطي و نگارگري كتابخانه يكي از دانشگاه‌ها ياد مي‌كند.
به ادعاي آيت‌اللهي، گويا ظاهرا رييس وقت آن دانشگاه، مجموعه‌ي كتاب‌هاي خطي موجود در كتابخانه دانشگاه را يك‌جا از كشور خارج كرده و كتابخانه را آتش مي‌زند و در پي آن اعلام مي‌كند كتابخانه آتش گرفته و مجموعه‌هاي خطي در آتش سوخته؛ اما طولي نمي‌كشد كه همه آن آثار از موزه هنرهاي تزييني فرانسه سردر مي‌آورند؛ با زيرنويس و اين توضيح كه توسط چه كسي و در چه تاريخي از كشور خارج شده است.
آيت‌اللهي همه‌ي اسناد را از فرانسه با خود به ايران مي‌آورد و در اختيار يكي از نهادها قرار مي دهد و رسيد دريافت مي‌كند؛ اما تاكنون بنا بر گفته او هيچ اقدام مشهودي در اين زمينه صورت نگرفته است.

او در ادامه‌ي بيان خاطراتش می‌افزاید: داراب ديبا ـ رييس وقت موزه هنرهاي معاصر تهران ـ در سال‌هاي 56 - 1355، مجموعه‌اي مجسمه‌ي پلاستيك و نقاشي از هم‌جنس‌بازان آمريكا خريد و به گنجينه اضافه‌ كرد. مجسمه‌ها هنوز از صندوق‌ها نيز خارج نشده است. به سميع‌آذر پيشنهاد كرديم كاتالوگ محرمانه‌اي تهيه كند، به موزه‌هاي دنيا بفرستد و بگويد اين‌ها را در اختيار داريم، يك كارشناس شما بفرستيد و كارشناسي هم از ما باشد، با قيمت‌گذاري دقيق، آثار را تعويض ‌كنيم؛ اما اين اتفاق نيفتاد.

وی در ادامه به بيان خاطرات ديگري پرداخت كه به زعم وي، همه حقيقت است.

آيت‌اللهي گفت: رييس وقت يكي از بنيادها، با عنوان اين‌كه تعدادي كار مستهجن داريم كه نمي‌توانيم آن‌ها را در داخل كشور به نمايش بگذاريم، اجازه فروش آثار و واريز پول به صندوق دولت را گرفت. بنابراين، نمايشگاهي در هتل هيلتون سابق با ورودي 50 هزار تومان برگزار كرد؛ كارت دعوت هم براي من و ديگران فرستاد. ديديم كه شاهكارهاي هنر اروپا، پيكاسو، بتيس، گوگن و... را آنجا برده و تنها 100 هزار دلار قيمت گذاري كرده‌اند؛ يكي از آن آثار كه با اين رقم قيمت‌گذاري شده بود، يك ماه بعد در حراج هتل دورو پاريس، 10 ميليون دلار به فروش رسيد. نكته‌ي قابل توجه اينجا بود كه به نظر من حتا يك كار مستهجن هم در ميان آثار به نمايش گذاشته وجود نداشت. مجموعه‌ي زيادي از اين طريق به ظاهر رسمي از مملكت خارج شد كه ليست آن نيز موجود است.

پس از آنكه آقاي سيدمحمد خاتمي پژوهشكده مجلس شوراي اسلامي را تاسيس كرد، از آيت‌اللهي براي ساماندهي موزه‌ها دعوت شد؛ او نيز اسنادي را كه از فرانسه با خود همراه آورده بود، به اين مؤسسه برد؛ اسناد او نشان مي‌داد كه درآمد موزه‌هاي پاريس صرف خانواده‌هاي بي‌بضاعت مي‌شود؛ از همان‌جا طرح ساماندهي موزه‌ها را تهيه مي‌كند؛ اما ظاهرا سرپرست موزه‌ي هنرهاي معاصر و وزارت ارشاد حاضر به اجراي آن نمي‌شوند.

به گمان مؤلف تاريخ هنر كه به دو زبان فارسي و انگليسي منتشر شده و به زبان فرانسه آن نيز در حال انتشار است، آن‌قدر در انبار موزه‌ي هنرهاي معاصر آثار گوناگون وجود دارد كه هميشه در نمايش باشند و مردم ببينند و گاه به گاه نيز عوض شوند.

به اعتقاد آيت‌اللهي، اكنون دو كار مي‌توان كرد؛ اولا باید بتوانيم ليست تابلوهايي كه در حراج هتل استقلال فروخته شد را تهيه كنيم و طبق قانون مصوب يونسكو به كشور باز گردانيم؛ دوم آن‌كه دولت، مقتدرانه و با حكم قاطعي، گروه تحقيقي براي تكميل طرح ساماندهي موزه‌ها تشكيل دهد.

گزارش از خبرنگار ايسنا: زهرا كرمي راد

********************************************

(1) درباره‌ي دکتر حبيب الله آيت اللهي شيرازی دارابي اصل برگرفته از پایگاه اینترنتی دانشگاه تربیت مدرس

تحصيلات

- تحصيلات ابتدايي و متوسطه : شيراز و تحصيلات عالي: دانش آموختگي (ليسانس) نقاشي از دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و 1339 خورشيدي هجري و دانشوري (فوق ليسانس) نقاشي از مدرسة عالي هنرهاي زيباي پاريس Beaux-Arts کارگاه پروفسور لوگو Leugeult و 1342 خ . هجري

- تخصص در نقاشي ديواري روي ساروج آهکي (فرسک) از مدرسة عالي هنرهاي زيباي پاريس (بوزار) کارگاه پروفسور اوژم Eujum و 1345 خ. ه.

- تخصص در نقاشي ديواري معاصر (مدرن) از مدرسة عالي هنرهاي تزييني پاريس Ensba و کارگاه استاد سابورو Saboureaut و کاوايس Cavailesse 1348 خ. ه.

- تخصص در پيکره سازي تزييني از مدرسة عالي هنرهاي تزييني (آنسبا) و کارگاه پزفسور اوريکوست Auricauste و 1347 خ. ه.

- تخصص در معماري داخلي از مدرسة عالي هنرهاي تزييني (آنسبا) کارگاه استادان: پار Part و ماستوراکيس Mastorakisse و 1347 خ. ه.

- دانشوري (فوق ليسانس) تخصصي در زيبايي شناسي و دانش هنر از دانشگاه پاريس 1 و سوربون و استاد ريموند تسدر R.Tesseydre و 1354 خ. ه.

- دکترا در تاريخ تحليلي و تطبيقي هنر از دانشگاه پاريس 4 و استاد: پروفسور دهي Dehayes و 1347 خ. ه.

- دکترا در هنرهاي تجسمي (علمي و عملي) از دانشگاه پاريس 1 سوربون و استاد: ژان لود Jean Laude (مرحوم) و 1354 خ. ه.

- D.E.A. (" ديپلم" تحصيلات تکميلي: سال اول دکترا) در شهرسازي از دانشگاه پاريس 12 کرتي Creteil : پروفسور شالين Chaline 1355 خ.

تجارب شغلي

- استاديار دانشکدة هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و گروه هنرهاي تجسمي از ارديبهشت 1339 خ. ه.

- موسس و سرپرست گروه " دکوراسيون و معماري داخلي" در مدرسة عالي ساختمان تهران از 1351 تا 1354 خ. ه.

- دانشيار دانشگاه تهران از سال 1358 خ. ه و استعفا از دانشگاه تهران در سال 1366 خ . ه.

- مدرس دانشگاه تربيت مدرس از سال 1367 خ. ه.

- عضو هيات علمي دانشگاه شاهد از آغاز تاکنون (قراردادي)

- تدريس در دانشکده هاي هنري: مجتمع دانشگاهي (دانشگاه هنر) – يزد- زاهدان – پرديس – اصفهان – الزهرا – دانشکده صدا و سيما – جهاد دانشگاهي – مدرسة عالي ساختمان و دانشکدة نيروي هوايي (پيش از انقلاب) و غيره.

- رياست دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و خرداد 1359 تا ارديبهشت 1361 و استعفا

- سرپرست گروه طرح ادغام دانشکده ها و موسسات آموزش عالي هنري با حکم و ابلاغ شوراي انقلاب اسلامي ايران و سال 1359 خ. ه.

- مسئول کميتة برنامه ريزي هنر ستاد انقلاب فرهنگي از آغاز تا سال 1362 خ. ه.

- مسئول کميتة ترجمه و تاليف هنر ستاد انقلاب فرهنگي از آغاز تا سال 1364 خ. ه.

- عضو هيات تحريرية محلة " مدرس هنر" دانشکدة هنر دانشگاه تربيت مدرس

- عضو هيات تحريرية مجلة دانشور دانشگاه شاهد

عضويت در مجامع علمي و هنري

- عضو سازمان بين المللي بازاريابي Marketing International Organization

- عضو انجمن هنرهاي تجسمي يونسکو

- عضو کميتة مرکزي انجمن قلم ايران (P.E.N) از سال 1349 تا 1359 خ. ه

- عضو موسس انجمن هنرهاي تجسمي جمهوري اسلامي ايران

- عضو کميتة پژوهش و ترجمه و نشر شوراي عالي انقلاب فرهنگي جمهوري اسلامي ايران

- مسئول کميتة برنامه ريزي هنر شوراي انقلاب فرهنگي تا سال 1363 خ. ه

- عضو شوراي هنري موسسة حفظ و نشر آثار امام خميني رحمت الله عليه

- عضو پيوستة فرهنگستان هنر جمهوري اسلامي ايران

- عضو موسس و کارشناس " موزة صنايع دستي معاصر ايران"

- عضو کميتة برنامه ريزي هنر فرهنگستان هنر

- کارشناس ارزشيابي آثار هنري غربي موزة هنرهاي معاصر تهران

- کارشناس نگاره هاي کتابهاي خطي کهن ايران

- عضو انجمن بين المللي داوران آثار نمايشگاهي

داور مجله‌هاي علمي

- دانشور و فصلنامة علمي دانشگاه شاهد

- فصلنامة هنر و نشرية معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

- مشاور هنري مرکز مطالعات ايراني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

- کارشناس و داور کتابها و پژوهشهاي هنري معاونت پژوهشي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

- کارشناس و داور کتابهاي هنري سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

- ارزياب علمي و هنري وزارت علوم و تحقيقات و فناوري براي رشته ها و شاخه هاي مختلف هنري دانشگاه آزاد اسلامي

- ارزياب موسسه هاي آموزش عالي غير انتفاعي (سوره و جهاد دانشگاهي و غيره) براي وزارت علوم و تحقيقات و فناوري


مقالات

- مقاله دربارة تناسبات و نسبتهاي طلايي در هنر و فصلنامة هنر و 1365

- مقاله هايي دربارة قالي هاي شيراز در مجلة انگليسي زبان کانادايي "کورم" C.O.R.M و شمارة 2 دوره دوم ژوييه 1989 (1368 خ. ه.) و شماره ها ي 3، 2، 1 م و ... دورة سوم و ماههاي مارس، ژوييه و سپتامبر و ... 1990 (1369 خ . ه.)

- مقاله به زبان فرانسه در مجلة " اسلام" و دربارة هنر انقلاب اسلامي و 1372.

- مقاله در مورد ششمين دو سالانه‌ی هنرهاي تجسمي بنگلادش در مجلة هنر معاصر . شمارة‌ی 2 آذر و دي 1372.

- مقالة " به بهانة دو سالانة دوم" در مجلة هنر معاصر شمارة 2 م آذر و دي 1372.

- مقالة " خط – نقاشي شتر مرغ هنر معاصر ايران " در مجلة هنر معاصر شمارة 3 و 1372.

- مقالة " ريشه يابي عناصر ترکيبگر نگارگريهاي ايران" در ويژه نامة نخستين دو سالانة نگارگري ايراني – اسلامي و خرداد 1372.

- مقالة " سخني دربارة هنر اسلامي و هنر انقلاب اسلامي ايران" در فصلنامة " دانشگاه انقلاب" و نشرية جهاد دانشگاهي – مرکزي و شمارة 106 و 107 بهار و تابستان 1375 خ . ه.

- مقالة " بحران در هنر امروز ايران" و در کتاب کنفرانس هنرهاي تجسمي ايران چاپ موزة هنرهاي معاصر و انجمن هنرهاي تجسمي 1370

- مقالة "نقد هنري" در کتاب صبح و نشرية " دفتر نشر آثار هنري" و شمارة 3 بهار 1368.

- " معناي هنر " و مجلة ي سوره و حوزة هنري سازمان تبليغات اسلامي 1369.

- " ريشه يابي هنر شرق و غرب" و مجلة سوره و حوزة هنري سازمان تبليغات اسلامي 1369.

- تحليل نگاره هاي شاهنامة شاه تهماسبي و فصلنامه هنر 1375.

- " رنگ در قرآن" و مجلة دانشور و نشرية دانشگاه شاهد 1378.

- سلطان محمد و تحليل نقاشي هاي او در شاهنامة شاه تهماسبي و نشريه ي هنرهاي تجسمي شماره 41.

- علائم و نمادها و تفاوت هاي آنها و نشرية هنرهاي تجسمي شمارة 44.

- " هنر ابلاغ زيبايي است نه فقط ابداع آن " و نشرية هنرهاي تجسمي شمارة 45.

- " وجوه اختلاف ميان زيبايي شناسي غرب و شرق" و براي مرکز مطالعات ايراني سازمان فرهنگ و تبليغات اسلامي و مجتمع امام خميني،

- خلاصة تاريخ هنر ايران براي مرکز مطالعات ايراني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي.

- تاريخ هنرهاي تجسمي ايران و براي کتاب " سيماي فرهنگ ايران" و انتشارات عيلام

- وجوه اختلاف رنسانس و گوتيک و براي کنفرانس فلسفه و حکمت هنرهاي اسلامي و تاريخ هنرهاي تجسمي در موزة هنرهاي معاصر و زمستان 1379.

- مانيريسم و باروک و براي موزة هنرهاي معاصر و زمستان 1379.



آثار مکتوب: ترجمه ها و نوشته ها:

الف- ترجمه ها:

1- روحانيت در هنر و در نقاشي بويژه و اثر واسبيلي کاندينسکي . 1352 چاپ و ناياب شده .

2- نقطه – خط – گستره و اثر واسبيلي کاندينسکي . 1353 چاپ و ناياب شده .

3- زيبايي شناسي هنر اسلامي و از الکساندر پاپادوپولو و 1375 و زير چاپ (توسط فرهنگستان هنر).

4- درسهاي کاندينسکي در باهاوس و آمادة چاپ.

5- تاريخ سينماي جهاني اثر ژرژ سادول و آمادة چاپ.

6- بازي و عناصر آفرينشگر و ارنست روتگر و ديته کلايته و در دو مجلد: 1- نقطه و خط و 2- گستره آمادة چاپ

7- بازي که مي آفريند و ارنست روتگر و ديته کلايته و در هفت مجلد: 1- کاغذ و 2- چوب و 3- سفالينه و 4- نخ و پارچه و 5- رنگ و پارچه و 6- مقواي مواج و 7- فلز

8- هنر تجريدي و نوشته ي ميشل راگون و آمادة چاپ

9- بيست و پنج سال هنر زنده و نوشتة راگون و در نقد هنر و آمادة چاپ

10- " نقطافريني " _آفرينش آثار هنري با گره) و اثر دونالدژ . ويلکوک و آمادهي چاپ

11- سنجه يي که فضا را در مي نوردد و لويي آميمن و آمادة چاپ

12- کاوش مدائن الصالح و کشف آثار قوم ثمود (ثموديان) و فصلنامة هنرهاي تجسمي و بهار 1380

ب_ نوشته ها:

1- مباني نظري هنرهاي تجسمي در دو مجلد: 1- ابعاد ملموس اثر هنري و انتشارات دانشگاهي سمت 1376 (که پيش از آن زير عنوان " هنر چيست " در انتشارات رجا چاپ شده بود) و 2- ابعاد محسوس اثر هنري و آمادة چاپ

2- نگرة هنر انقلاب اسلامي و انتشارات عروج و زير چاپ

3- تاريخ تحليلي و تطبيقي هنر ايران (به طور ايجاز) مرکز مطالعات ايراني سازمان فرهنگ و تبليغات اسلامي و زير چاپ.

4- آشنايي با هنرهاي معاصر جهان , 1365 , آمادة چاپ.

5- آية نور , ولايت , هنر , 1377, زير چاپ (توسط فرهنگستان هنر)

6- رنگ و کاربرد آن در هنرهاي مختلف , 1379 , به سفارش سازمان انتشارات سمت ) کتاب درسي دانشگاهي , زير چاپ)

ج- ترجمه و تنظيم و تاليف:

1- مجموعة مقالات هنري و آمادة چاپ .

2- سه جريان بزرگ هنر سدة بيستم: فوويسم , کوبيسمم , آبستره , آمادة چاپ.

3- از احساسگرايي (امپرسيونيسم ) تا تحول هنر در دهة 70 , آمادة چاپ.

4- مباني نظري نقاشي ديواري , 1374 , آمادة چاپ.

طرح هاي تحقيقاتي و راهنمايي پايان نامه ها و رساله هاي دانشجويان:

الف – طرح هاي تحقيقاتي:

- اصول ترکيب بندي و رنگ آميزي در نگاره هاي شاه‌نامة شاه تهماسبي براي دانشگاه شاهد.

- مکتب شيراز 1 و نگاره هاي " خاوران نامه" براي دانشگاه شاه.

ب- راهنمايي پايان نامه ها و رساله ها:

- راهنمايي بيش از يکصد پايان‌نامة دانش آموختگي (کارشناسي و ليسانس) در دانشگاههاي تهران، آزاد اسلامي، شاهد.

- بيش از سي پايان نامة دانشوري (کارشناسي ارشد و فوق ليسانس) به شرح زير:

- علل رکود نگارگري ايراني – اسلامي بعد لز رضا عباسي، تربيت مدرس، محمد خزايي (نفر اول دانشکدة هنر) 1370 خ. ه.

- سنت گرايي در هنر، تربيت مدرس، سيد حسن سلطاني، 1371.

_ آفرينش هنري در نقاشي ايراني – اسلامي، تربيت مدرس، اصغر جواني، 1371.

- پايه هاي اصولي و تکنيک در طراحي، تربيت مدرس، حسن رزمخواه، 1371.

- تحليل ريشه هاي نقاشي ايراني، تربيت مدرس، منصور حسامي، 1371.

- هندسة مينايي در نگارگري ايراني – اسلامي، تربيت مدرس، محسن مراثي (نفر اول دانشکدة هنر) ، 1372.

- اصول و مباني نگارگري، تربيت مدرس، داريوش فرد دهکردي، 1372.

- مباني هنرهاي تجسمي، تربيت مدرس، پرويز حکيم زادة اصل، 1372.

- بررسي تطبيقي وجوه تصويري ادبيات و نگارگري ايراني – اسلامي و تربيت مدرس، علي اصغر شيرازي، 1373.

- بررسي رابطة هنرمند و مخاطب هنر و جايگاه مخاطب در هنر معاصر و تربيت مدرس و عبدالحميد کشمير شکن (نفر اول دانشکدة هنر) و 1373.

- بررسي آثار حماسي – جنگي نقاشي ايران خصوصا" در دورة دفاع مقدس، تربيت مدرس، بهرام فرج ، 1373.

- تاثير متقابل هنر و فناوري، تربيت مدرس، فاطمه بهرامي ، 1373.

- سيماي انسان در آيينة هنر ايران بعد از ظهور اسلام، تربيت مدرس، حبيب الله صادقي، 1374.

- بررسي تاثيرات هنر شرق بر هنر اروپا از سدة نوزدهم تا جنگ جهاني دوم، تربيت مدرس، عطيه، کلاني تهراني (نفر اول دانشکده هنر)، 1374.

- بررسي زيبا شناسانة عمارت هشت بهشت اصفهان، دانشگاه تهران (هنرهاي زيبا) و گلناز خادم پور، 1374.

- کلمه و تصوير، دانشگاه هنر، پدرام حکيم زادة اصل، 1374.

- سير پيدايش اولين نقوش در نقاشي کودکان ، دانشگاه هنر، محمدعلي رجبي، 1374.

- تحليل و بررسي فرم و رنگ در آثار سلطان محمد، تربيت مدرس، افسانة نيکي رشيدي، 1375.

- تاريخ و اصول نقاشي ديواري، تربيت مدرس، اردشير بروحني، 1374.

- طرح مرمت و احياي مسجد جامع رجبعلي تهران (رشتة مرمت آثار معماري)، دانشکدة پرديس اصفهان، ميترا بهار صفت، 1375.

- بررسي نقاشي هاي ديواري امامزاده هاي شمال ايران، تربيت مدرس، محمد مهدي اخويان ، 1375.

- بررسي صفحه آرايي در نسخ خطي کتابخانة مرحوم آيت الله العظمي مرعشي، تربيت مدرس، احد ياري راد (نفر اول دانشکدة هنر)، 1375.

- اصول طراحي و ترکيب بندي در نگارگري هاي ايراني – اسلامي، تربيت مدرس، اکرم محمودي، 1375.

- روش نقد آثار نقاشي، دانشگاه هنر، محمد کشاورز، 1375.

- شرق و غرب، مکتب مغول و رامبراند، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد مرکزي، رافت نگارنده، 1375.

- تکنيک هاي چاپ سيلک اسکرين (ابريشم نگاري)، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران.

- جلوه هاي تجسمي قيامت از ديدگاه قرآن، تربيت مدرس، سيدمحسن علوي نژاد، 1376.

- " فر" و نماد آن در هنر ساساني، دانشگاه هنر، سعيدة جعفري (با تقدير کتبي هيات داوران و نفر اول)، 1376.

- عوامل موثر درآموزش هنر (مقطع راهنمايي)، دانشگاه آزاد اسلامي واحد مرکزي، جواد قاجار، 1376.

- بررسي زيبايي شناسي نقش برجسته هاي ساساني، تربيت مدرس، محمدحسين جعفري نميني، 1378.

- وجوه تشابه و تباين در هنر " مدرن" و "کلاسيک"، دانشگاه تربيت مدرس، محمود ميرزايي، 1378.

- بررسي تحليلي نقش گرافيک در نظام آموزشي از راه دور، دانشگاه آزاد اسلامي واحد مرکزي، فاطمه ملک افضلي، 1378.

- عالم خيال در نگارگري و ناخودآگاه در فراواقعي گرايي، تربيت مدرس، علي اصغر غلامي، 1379.

- روند خلاقيت در هنرهاي تجسمي، تربيت مدرس، داريوش امين افشار، 1379.

- رمزگرايي در هنر معنوي و فقدان آن در هنر معاصر (با تاکيد بر نقاشي)، امير عباس محمدي راد، 1380.

- نماد و عناصر هنرهاي تجسمي در مثنوي معنوي جلال الدين مولوي، تربيت مدرس، مرضيه انتظاري، 1380.

- نقوش پارچه و ظروف فلزي در دوران ساسانيان، تربيت مدرس، عطيه محمودي، 1380.

- نماد و آرايه ها در فرش ايران، تربيت مدرس، مجيد نيکويي، 1380.

- بيرون و درون در هنرهاي تجسمي، رسالة دکتراي هنرهاي تجسمي، (دانشگاه پاريس 1 سوربون) رساله به زبان فرانسه، خانم فرانساز لالاند، با همکاري پروفسور ويريليو Virilieux، لالاند، 1369- 70.

ديگر فعاليت هاي هنري:

- شرکت در بيش از پنجاه نمايشگاه گروهي در داخل و خارج از ايران.

- بيش از 25 نمايشگاه انفرادي در ايران از سال 1349 به بعد.

- موسس رشتة دکوراسيون و معماري داخلي در مدرسة عالي ساختمان، 1372 در سال 12351 و مديريت آن تا سال 1354.

- موسس و بنيان گذار جشنواره هاي تجسمي جوانان شهرستانها براي معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.

- عضو بنيان گذار جامعة دانشگاهيان ايران در سال 1356 در مسير انقلاب اسلامي ايران.

- عضو بنيان گذار جامعة اسلامي دانشگاهيان ايران در مسير انقلاب اسلامي ايران، 1357.

- بنيان گذار دانشکدة هنر در دانشگاه سيستان و بلوچستان – پرديس زاهدان.

- موسس گروه نقاشي در مجتمع هنر و معماري و شهرسازي دانشگاه يزد.

- عضو بنيان گذار دانشکده هنر دانشگاه شاهد، تهران.

- عضو شوراي ارزشيابي هنرمندان کشور در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ايران.

- شرکت و سخنراني در کنفرانس هنر اسلامي در الجزايز به مناسبت نمايشگاه نگارگري و خوشنويسي ايراني و پاييز 1367.

- طراح مجموعة دو سالانه هاي هنري براي معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.

- دبير و عضو شوراي انتخاب و شوراي داوري نخستين دو سالانة نگارگري ايراني – اسلامي ايران، 1370.

- عضو شوراي داوري نخستين، دومين و سومين دو سالانه نقاشي معاصر ايران و

- داور سومين نمايشگاه نقاشي تجلي احساس (آثار بانوان ايران).

- عضو شوراي داوري دومين و سومين دو سالانة نگارگري ايراني – اسلامي ايران.

- داوري و سخنراني در اکثر جشنواره هاي منطقه اي جوانان در شهرستانها.

- داور دومين نمايشگاه آثار زنان هنرمند کشور، تالار کاخ نياوران، 1374.

- تاسيس رشتة نقاشي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد قرآن مرکزي، 1367.

- مشاوره و شرکت در تاسيس " موزة صنايع دستي معاصر ايران" (ميدان ولي عصر) براي سازمان صنايع دستي ايران.

- شرکت در کنفرانس هنرهاي تجسمي شرق در داکا، بنگلادش، سخنراني در مورد هنر معاصر ايران و هنر انقلاب اسلامي، زمستان، 1372.

- شرکت در همايش بين المللي " ميراث فرهنگي ايران در آستانة قرن 21" مسکو بهمن 1379 و داراي آثار هنري در مجموعه هاي شخصي خارج از کشور و موزه هاي هنرهاي معاصر تهران و کاخ – موزة نياوران، موزة هنرهاي زيباي سعد آباد، موزة شهدا و غيره ...