گزارش: میثم اشعری
نشست نقد و بررسی و پرسش و پاسخ چهارمین نمایشگاه دوسالانه آثار طراحان گرافیک استان قم روز شنبه 15 بهمن ماه ساعت 18 در نگارستان اشراق قم برگزار شد.در این نشست که با حضور مسعود نجابتی، سید حسن موسی‌زاده و دیگر اساتید و هنرمندان شهر قم برپا می‌شد رضا عابدینی ضمن بیان سخنانی به پرسش‌های حاضرین پاسخ گفت. وی که سال گذشته نمایشگاه آثار خود را در قم برگزار کرده بود علت حضور خود در این جلسه را با وجود کسالتی که داشت خاطرات خوش از سفر گذشته عنوان کرد و گفت:

" نمایشگاه من در قم از بهترین نمایشگاه‌هایی بود که در شهرستان‌ها برگزار کرده‌ام. پیش از آن نمایشگاه تصور دیگری از قم داشتم. عکس العمل بازدیدکنندگان نمایشگاه و همچنین علاقه‌مندی بچه ها برایم جالب بود و مرا متعجب می‌کرد."
رضا عابدینی از برگزاری دوسالانه گرافیک در قم ابراز خرسندی کرد و افزود:
" به نظر من تعداد بچه‌هایی که به گرافیک علاقه‌مندند زیاد است و فاصله آنها با حرفه‌ای شدن کم شده و در نتیجه رقابت فشرده‌تری وجود دارد."

او با بیان این که تعدادی از گرافیست‌ها لهجه‌ی خود را دارند ادامه داد: " این خیلی خوب است اما بقیه دوست دارند به آن لهجه‌ها برسند. در صورتی که هر هنرمندی باید لهجه‌ی خودش را داشته باشد. لهجه داشتن در هنر امتیازی است که با کار زیاد و احساسات شخص هنرمند به‌وجود می‌آید. بنابراین هر هنرمند و از جمله گرافیست باید تلاش کند تا به لهجه‌ی خودش برسد."
وی از خاطراتش و نیز چگونگی آشنائی‌اش با گرافیک گفت:

"من هیچ وقت به طور رسمی گرافیک نخوانده‌ام و در واقع رشته اصلی من نقاشی بود. به چاپ دستی علاقه داشتم و چاپ فلز، چاپ چوب، سیلک اسکرین و … کار می کردیم. اولین کار چاپی من کارت ویزیتی بود که برای منوچهر معتبر در سال 62 انجام دادم.
آن زمان هنرستان هنرهای زیبا خیلی خوب بود. امکانات و فضای خوبی داشت. اساتید خوبی هم آنجا تدریس می کردند. مثلا من مبانی را از آقای غلامحسین نامی یاد گرفتم. کتابخانه‌‌ی هنرستان هم مفید بود. کتاب‌ها را قرض می‌گرفتم و از آن‌ها با پولی که باید با آن هم ناهار می خوردم و هم کرایه می دادم، کپی می گرفتم. روزهای اول چند کار از یک کتاب را انتخاب می‌کردم تا از آنها کپی بگیرم، مثلا 5 تا. چون در آن سال‌ها سوادش را نداشتم. اما سال دوم این تعداد به 15 عدد رسید و کار به جایی رسید که سال چهارم کل کتاب را کپی می‌گرفتم. فکر می‌کنم تا چند سالی گرافیک برای من بازی بود. فرق است بین بازی کردن با عناصر و یک کار حرفه ای. به نظرم الان کارهایم متمرکز شده. پس از 15 سال کار کردن اولین نمایشگاهم را در تهران برگزار کردم."

وی ادامه داد: " نمی‌توانم منتظر بمانم که موضوع از خارج وارد شود و من در موردش فکر کنم. دفترچه‌های متعددی دارم که همیشه یادداشت های تصویری خود را در آن‌ها ثبت می‌کنم. در آن یادداشت‌ها به هیچ کس تعلق ندارم. در کنار هر یادداشت تصویری ، این مطلب را هم اضافه می‌کنم که چرا به ذهنم رسیده؟ کتاب دیدم؟ کار دیدم؟ با کسی صحبت کردم؟ و از این قبیل."
عابدینی در مورد سفارش‌هایی که می‌گیرد گفت :
" برای هر سفارش ابتدا کانسپت انتخاب می کنم و 5 تا 6 اتود می‌زنم. برای اتودها وقت می‌گذارم. اتودهای اول همیشه خوب نیست و نگه نمی دارم، اما آخری‌ها انتخاب می‌شود."

عابدینی با انتقاد از گرافیک امروز ادامه داد: " در حال حاضر فضای حاکم بر گرافیک نگران کننده است. کاری که بشود به راحتی در آن عنصری را حرکت داد و اتفاق خاصی برای آن نیافتد، کار خوبی نیست. برای استفاده از عناصر در هر طراحی باید دلیل داشت و آن را کنترل کرد."
وی در ادامه به سوالاتی که از طرف هنرمندان مطرح شده بود پاسخ داد. او در مورد استفاده از عکس در گرافیک اظهار داشت:

"عکاسی دنیای دیگری است. یک عکس می‌تواند خود خیلی مسائل و مفاهیم را برساند و شاید نیازی به کار گرافیکی روی آن نباشد اما از عکس در گرافیک استفاده می‌کنیم و لازمه‌ی آن هماهنگی عکاس و گرافیست است.عکاس جهان ببینی خودش را دارد باید با هم هماهنگ باشید تا نتیجه‌ی حوبی گرفته شود."
عابدینی در مورد استفاده از عناصر سنتی و هنر اصیل در گرافیک مدرن اظهار داشت:
" تاریخ 50-60 ساله گرافیک ایران نسبت به دیگر کشورها فوق العاده عالی است. با وجود اینکه گرافیک به شکل امروزی‌اش وارداتی است اما در دوره قاجار گرافیک وجود داشته است. هیچ دوره‌ای به اندازه دوره قاجار گرافیک خوبی نداشته. خلاقیت آن‌ها را می‌توانید در کتاب‌های چاپ سنگی و تصویرسازی‌ها، بدون وجود تکنولوژی امروز ببینید."
گرافیست خوب کشورمان صحبت‌هایش را با اشاره به استفاده‌ی همیشگی‌اش از فیگور انسان در آثارش ادامه داد: " به خاطر اینکه تحت تاثیر دوره قاجار هستم، در بیشتر کارهایم از فیگور انسان استفاده می‌کنم، چون احساس می کنم می توانم با آن بهتر کارم را ارائه بدهم. آدم‌ها را به چشم خریدار نگاه می کنم و آنها را پوستر می‌بینم."

وی در مورد تایپوگرافی و اینکه چرا بعضی از تایپوگرافی‌ها ناخوانا هستند اعتقاد دارد:
" تایپوگرافی علم نیست، اصلا گرافیک علم نیست. در حقیقت تلاش برای هرگونه تصویری کردن کلمات یعنی تایپوگرافی، که به طور طبیعی خوانایی‌اش هم کم می‌شود."
وی همچنین گفت: "باید برای خط فارسی اتمسفر فارسی درست کرد، نباید غربی باشد. باید به اندازه غربی‌ها اطلاعات جمع کرد و بعد آن‌ها را ایرانی کرد."

رضا عابدینی در مورد اینکه آیا کارهای خوب او به خاطر تحصیلات او در زمینه نقاشی است و آیا نقاشی پایه گرافیک است، اظهار داشت:
" این دلیل نمی شود که گرافیستی که قبلا نقاش بوده کار بهتری داشته باشد. دانش طراحی ِ دستی است که یک اثر گرافیکی خوب را خلق می کند. در حقیقت بنیان همه هنرهای تجسمی طراحی است. گرافیک ، نقاشی را هم مورد استفاده قرار می دهد. گرافیک از نقاشی مولتی مدیاتر است و قابلیت‌های بیشتری دارد."

وی در مورد چگونگی خلق یک اثر گرافیکی خوب گفت: " برای یک اثر گرافیکی می توانیم 3 مبنا در نظر بگیریم: عکاسی، تصویرسازی، تایپوگرافی و بر اساس آن کار را پیش ببریم. ضمن اینکه کمپوزیسیون اصل مهمی در یک اثر است." وی انتخاب کمپوزیسیون در کار را به انتخاب ایدئولوژی در زندگی تشبیه کرد.
عابدینی در مورد سلیقه ای شدن گرافیک و اینکه چرا اکثر اساتید سلیقه ای برخورد می کنند عنوان کرد: " گرافیک سلیقه ای است و هیچ راه دیگری ندارد. چون یک گرافیست بر اساس نظرات شخصی و چیزهایی که یاد گرفته نظرش را می دهد. هر کسی ادعا کند که کاملا بدون سلیقه قضاوت می کند حقیقت را نگفته. چون این امکان ندارد."
در پایان رضا عابدینی از حضور پرشور هنرمندان شهر قم که با اشتیاق کار را دنبال می کنند تشکر کرد و جلسه در ساعت45/19دقیقه به پایان رسید.
پس از پایان جلسه، عابدینی به سوالات هنرمندانی پاسخ می‌داد که او را محاصره کرده بودند.
...................

در چهارمین نمایشگاه دوسالانه آثار طراحان گرافیک استان قم که در دو بخش طراحی پوستر و طراحی جلد برگزار شده، 90 هنرمند با بیش از 325 اثر شرکت کردند که از بین آنها، 106 اثر از 55 هنرمند انتخاب و به نمایشگاه راه پیدا کرد. این نمایشگاه از تاریخ 25 دی ماه آغاز شده و تا 26 بهمن ماه 1384 تمدید شد.
این دوسالانه به همت انجمن هنرهای تجسمی و حوزه هنری استان قم برگزار شده است.
نشانی گالری‌ها:
نگارستان اشراق، خیابان شهدا (صفائیه) 7745270 0251
نگارخانه فرهنگ، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) 7744605 0251