دیوارنگارههای تخریب شده یا در حال تخریب دوره زندیه و قاجار
پنجشنبه، 15 تیرماه 1385

تعدادی از عکسهای ابوالفضل شاهی از نقاشیهای دیواری شهر کاشان مربوط به دوره زند و قاجار در موسسه فرهنگی هنری صبا و در نمايشگاه مروری بر هنرهای تصويری افشاريه تا قاجار به نمایش گذاشته شده است. وی در نوشتهای که دربارهی این نمایشگاه برای کارگاه ارسال کرده مینویسد:
" اين ها نيمی از نيمی از نقاشیهای خانه ها و تكيه ها وگذرهای بازمانده از تخريبها و ويرانی هاي كاشان هستند"
نوشتهی کامل ابوالفضل شاهی را به همراه چند عکس از عکسهای به نمایش در آمده در گالری صبا را بخوانید و ببینید.
تعداد بیشتری از عکسهای وی از دیوارنگارهها در گالری مجزایی در کارگاه قرار خواهد گرفت. عکسهایی از نقاشیهایی که یا تا کنون به دلایل مختلف تخریب شده و یا بعضی از فرشتگان موجود در نگارهها با رنگ سیاه پوشیده شدهاند.
.......
دیوارنگارههای در حال تخریب عصر زند و قاجار
نمايشگاه مروري بر هنرهاي تصويري افشاريه ، زنديه و قاجار
از جلوه هاي هنر ايرانی ، نقاشیهای ديواری هستند. ديوارنگارههای پنج کنت سمرقند تا ديوارنگارههای شهر گور وكوه خواجه در سيستان، نشان از سنت كهن ديوارنگاري در فلات ايران مي دهند. نقاشيهاي ديواری بيشتر مضامينی مذهبی و يا ميهنی دارند.تفاوت عمدهی نقاشی ديواری با فرمهاي ديگر نقاشی ارتباط ارگانيك آن با معماري است. نقاشي ديواري درقالب از پيش تعيين شدهی فضاهای معماری بايد اجرا شود .نقاشي برديواری كشيده ميشود كه خود اين ديوار بخشي از يك فضاي معماری ست ، نقاشي ديواري بندهی معماری ست و دركنار گچ بری ها و مقرنس سازی هاست كه به وحدتی به نام معماری میرسیم .شايد بهترباشد به جاي نقاشی ديواري بگوييم نقاشي معماری .
در سراسر تاريخ تجسمي ايران ، هم نقاشي روایی و هم يكي از متاخرترين دستاوردهاي نقاشي كه خواستار رهايی نقاشي از ادبيات است را در كنار هم ميبينيم .از يك طرف گرهبندي ها و معرق كاری ها ، به اندازهی متاخرترين نقاشی هاي تجريدی انتزاعی اند و از طرف ديگر ، ديوارنگاره هایی كه مردم براي ديدن قصه اي كه توسط نقال و يا مرثيه سرا خوانده مي شده به آنها رجوع مي كردند، نقاشي های روایی اند. ديوارنگارهها، تصويرسازی های شهری هستند و همان قصه هایی كه مردم هزاران بار برای هم نقل می كردند بر ديوارهاي گذر و بازار و خانه و قهوه خانه مصور بودند.
اين ها نيمي از نيمي از نقاشيهای خانهها و تكيهها وگذرهای بازمانده از تخريبها و ويراني هاي كاشان هستند ( فقط درعصر زند و قاجار ). امروزه ميانسالان كاشانی، بارها فروشگاهی تازه ، بنا و يا زمين مسطحي را به ما نشان مي دهند واز حمام و يا خانهی پر ازنقشی میگويند كه قبلا آنجا بوده است. کاشان سرزمينی ست كم باران كه گويي طبيعت خست خود را دربی آب ورنگي آنجا با بدنيا آوردن مرداني كه خود چشمه ي طرح ونقش بودند، جبران كرده است. مرداني كه به انتقام بيابان زادگاهشان، نقاشی ايران را پررنگ كردند.
بي شك اگر نبودند ابوالحسن خان صنيع الملك ، محمود خان ملك الشعرا، كمال المك و ميرزا ابوتراب خان غفاري ، ايران برهوتي بي نقش بود و حوض نقاشیای نبود كه امروز بشود يا نشود ماهي آن را ادامه داد. آنان چراغ نقاشی را از بهزاد هراتي و رضاي كاشي گرفتند و روشن به ما سپردند.
اين تصاوير نقاشیهایی از عبدالوهاب غفاری (يكي ديگر از نقاشان غفاری) ، صنيع الملك ، طاهر نقاش و همچنين نقاشیهایی از نقاشان ناشناس كاشی هستند. كاشان، شهری بصري ست ( از نقوش سيلك تا كاشی هاي شگفت خاندان ابي طاهر و نقوش فرش ها و منسوجات ) كه مي توان بدون دانستن كلمهای تاريخ آن را خواند .همچون كتاب مصوري كه علاوه بر جماعت باسواد و متمكن ، مردم عامی نيزميتوانند به واسطهی تصاوير ازآن حظ ببرند. نقاشی ديواري مخاطب عام دارد، رسانهی تصويری تودهی مردم است. شاهنامه حكيم طوسی و خمسه نظامی و قصه های شهرزاد پارسی و بريدن دست به جاي نارنج خانم هاي مصری و امام حسين در حال تسلي دادن اكبر در حال مرگش ، مصور بر ديوارگذرها و بازارها وتاقچهی خانه ها، همواره در خواب و بيداري مردم جريان داشته اند. نقاشي ايراني هيچگاه نگران منتقدان هنری نبوده است زيرا تنها منتقدان نقاش ايرانی مردم بوده اند .
ابتدا به سبب علاقمندی از اين نقوش عكس برداشتم تا شايد لبريز از نقاشي شوم براي خلق نقشي نو . ولي ملتفت شدم كه خود اين تصاوير اشتياق نمايش دارند .ديوارنگارهها همچون شعر ايراني شاد ، مهربان و حساسند و از فرط نديده شدن و بي مخاطبی ست كه خودرا نابود مي كنند. اين تصاوير، تلنگری براي يادآوری تاريخ تصويری و همچنين نشان دادن نگرانی از پاك شدن اين شهر هستند .
ابولفضل شاهی
...........
نمايشگاه مروري بر هنرهاي تصويري افشاريه ، زنديه و قاجار تا دهم مرداد در فرهنگستان هنر ، گالري صبا ادامه دارد.
آدرس: ميدان كاخ (فلسطين)، خيابان صبا (برادران شهيد مظفر ) شماره 53
......................
درباره ابوالفضل شاهی
متولد 1354 کاشان
لیسانس ارتباط تصویری از دانشگاه آزاد اسلامی
برگزاری نمایشگاه کالیگرافی در نگارخانه سعد آباد
برگزاری نمایشگاه پوستر در نگارخانه برگ
برگزاری نمایشگاه مجسمه در گالری هما
برگزاری نمایشگاه عکس در گالری آی - دوبی
شرکت در اولین نمایشگاه خوشنویسان نوگرا در نگارخانه صبا - فرهنگستان هنر
کسب جایزه منتقدین از چهارمین دوسالانه مجسمهسازی
تالیف دو کتاب در زمینهی ادبیات با عناوین : "پرسیدن راه" و " اسفرزه"
|