مقدمه: داوران بخش عکاسی خلاق که بیشترین تعداد عکس را در میان بخش های دوسالانه داوری کردند پس از پایان داوری به دو سه سؤال کارگاه پاسخ دادند. بخش عمده داوری در روز دیگری در موزه هنرهای معاصر انجام شده بود و برای نتیجه‌گیری نهایی و انتخاب برگزیده‌ها، داوران این بخش روز دوشنبه بیستم شهریور در محل دفتر دوسالانه به بررسی عکس‌های رسیده به مرحله نهایی پرداختند. بحث و گفت‌وگو در بین داوران این بخش زیاد بود و بر خلاف داوران بخش عکاسی مستند اجتماعی که نظرات تقریبا یکسانی داشتند و بحث چندانی را در میانشان شاهد نبودیم در این بخش نظرات متفاوتی ابراز می‌شد و جاهایی بحث بالا می‌گرفت.[ لینک به نظرات داوران بخش مستند اجتماعی علاوه بر ستون سمت چپ در انتهای همین مطلب هم قرار دارد.]
البته در این مورد نمی‌توان نظر قطعی داد چرا که گفت‌وگو با داوران بخش مستند اجتماعی بعد از مرور اولیه عکس‌ها توسط ایشان صورت گرفت، در حالی‌که هنوز چند مجموعه عکس توسط ایشان دیده نشده بود اما گفت‌وگو با داوران بخش عکاسی خلاق پس از گزینش برگزیده‌ها انجام شد.
با این‌همه داوران بخش خلاق، همه در یک نکته اتفاق نظر داشتند و آن این که عکاسی خلاق را نمی‌توان شاخه‌ای از شاخه‌های متنوع عکاسی دانست و بهتر بود عنوان دیگری برای این بخش انتخاب می‌شد.
همچنین آثاری که ترکیب عکس و دیگر رشته‌های هنری بودند و عکاسی در آن‌ها بخش عمده‌ی اثر محسوب نمی‌شد کنار گذاشته شده بودند و برگزارکننده در نظر دارد در صورتی‌که محل مناسبی برای نمایش این آثار پیدا شود آن‌ها را به نمایش بگذارد. اگر چه آثار ترکیبی از نمایشگاه کنار گذاشته شده‌اند اما به گفته یکی از داوران نمی توان گفت که به طور کامل همه‌ی آثار ِ تلفیقی حذف شده‌اند.
گفته‌های داوران را بخوانید:

فرهاد فخریان: بخشی از عکس‌ها به دلیل کمبود جا علیرغم شایستگی‌ای که داشتند رد شدند.
عنوان عکاسی خلاق برای این بخش اشتباه است

* ارزبابی کلی شما از عکس های بخش خلاق دوسالانه عکس چیست؟

ظاهرا تعداد عکس‌های این بخش از همه‌ی بخش‌های دیگر بیشتر بود. کارهای فوق‌العاده ای هم به نظرم در عکس‌ها بود. بخشی از عکس‌ها به دلیل کمبود جا و محدودیت‌های برگزار کننده، علیرغم شایستگی‌ای که داشتند رد شدند و این طبیعتا در تمام مسابقات هست. بعضی از عکس‌ها هم که در شایستگی‌شان هیچ تردیدی وجود نداشت ، با توجه به نوع برخوردی که عکاسان این آثار با عکاسی داشتند به نظر ما داورها، در حیطه‌ی فتو آرت قرار می گرفت و از این بابت امکان حضور روی دیوار را پیدا نکردند که به نظرم حیف شد و امیدوارم بشود که به شکلی به نمایش در بیاید و ازش تقدیر بشود. نهایتا آن چه که انتخاب شد مجموعه رای 3 داور هست. طبیعتا با هم اختلاف نظرهایی داشتیم و اشتراک نظرهایی. با توجه به بحث ها و گفتگوها فکر می‌کنم که معدل نتیجه نهایی و کارهایی که روی دیوار خواهد آمد از متوسط بالاتر باشد. همینطور هم در مورد برگزیده‌ها فکر می کنم این اتفاق افتاده است. علیرغم این که ممکن هست به برخی به دلیل شرایطی که در همه داوری ها و انتخاب ها وجود دارد ظلمی شده باشد باز هم فکر می کنم نتیجه از متوسط بالاتر هست.

* فتو آرت ها کلا از نمایشگاه حذف شدند یا به شکلی به نمایش در خواهند آمد؟

فرهاد فخریان: ما پیشنهاد کردیم که این اتفاق بیفتد یعنی محلی را برای نمایش فتو آرت ها در نظر بگیرند.

* الان در نمایشگاه هیچ اثر فتو آرت وجود ندارد؟

فرهاد فخریان: عکاسی خالص حضور بیشتری دارد نمی توانم بگویم به‌طور کامل نمونه های فتو آرت حذف شده ولی آن هایی روی دیوار قرار گرفتند که جنبه های عکاسانه اش نسبت به دیگر مقولات قوی تر بوده است.

* ما برای عکاسی مستند اجتماعی تعریفی داریم و برای عکاسی خبری یا صنعتی تبلیغاتی، یعنی تعریفشان تا حدود زیادی در اسمشان هست برای عکاسی خلاق تعریف مشخصی نداریم . یکی از داوران بخش عکاسی خبری یعنی آقای سربخشیان هم در مصاحبه‌ای اشاره کرده است که خلاقیت در عکس‌های خبری مورد نظر داوران این بخش بود. شما فکر میکنید آیا عکاسی خلاق را می شود به عنوان شاخه‌ای از عکاسی تعریف کرد و مورد بررسی قرار داد؟

فرهاد فخریان: مطلقا ! به نظر من یک اشتباه در اختصاص دادن این عنوان اتفاق افتاده است . ما برای همه گرایشات دیگر اسم داریم اما برای این بخش یک صفت را مشخص کردیم. صفت هم طبیعتا به همه بخش ها و به همه چیزهای دیگر غیر از عکاسی و هنر در همه زمینه ها هم می تواند اطلاق شود بنابر این ممکن است این موضوع ایجاد ابهام کرده باشد که با توجه به آثار رسیده ایجاد ابهام کرده است. و علیرغم این که برگزار کننده سعی کرده در فراخوان مشخص بکند که منظورش چه هست به نظرم عکاسی خلاق عنوان مناسبی به عنوان یک شاخه از عکاسی نمی تواند باشد.

افشین شاهرودی: داوری‌ها باید خیلی موشکافانه ،با در نظر گرفتن جنبه آموزشی و دقیق‌تر باشد
زمینه خیلی آماده است برای برخوردهای غیر منطقی با قضایا
* ارزیابی کلی شما از عکس‌های رسیده به بخش عکاسی خلاق دوسالانه چیست؟
افشین شاهرودی: من ترجیح می دهم اظهار نظر خیلی روشنم را بعد از برگزاری نمایشگاه عنوان کنم. چون فکر می کنم اگر پیشاپیش اظهار نظرخاص بشود یک مقداری ایجاد زمینه یا جو می کند برای پیش داوری‌ها و پیش داوری ها در نمایشگاه‌های گذشته نشان داده که زمینه خیلی آماده است برای این که برخوردهای شخصی و غیر منطقی با قضایا بکنیم.
ولی اظهار نظر کلی ام این است که عکس‌هایی که رسید از نظر من آینه واقعیت عکاسی امروز ماست نه بیشتر و نه کمتر. یعنی آن چیزی که مورد داوری قرار گرفت همون چیزی است که در جامعه عکاسی ما دارد می گذرد. منتهی چیزی که برای چندمین بار به من ثابت شد در این نمایشگاه این هست که داوری‌ها باید خیلی موشکافانه و دقیق تر باشه و جنبه آموزشی کار خیلی بیشتر از این‌ها باید مورد توجه قرا بگیرد. به خاطر این که عملا می بینیم و هربار هم تکرار می‌شود که یک نوع عکاسی خاص اشاعه پیدا می کند . با انتخاب یک عکس یا برنده شدن یک عکس و یا تاکید خاص روی یک عکس در یک دوره‌ی داوری ، آن نوع عکاسی اشاعه پیدا می کند بدون این که ضرورتی داشته باشد، ضرورت تاریخی داشته باشد. در این دوره هم این را شاهد بودیم در صورتی‌که بسیاری از شکل‌های عکاسی در دنیا وقتی که رشد می کند و پا می‌گیرد یک ضرورت تاریخی و اجتماعی پشت آن هست. من شخصا فکر می کنم داوران ما در تمامی نمایشگاه‌های عکاسی و به خصوص نمایشگاه‌هایی که اهمیت بیشتری دارد باید به این جنبه آموزشی کار توجه داشته باشند که آموزش مثبت داده بشود.
* آیا عکاسی خلاق را می شود به عنوان شاخه‌ای از عکاسی تعریف کرد و مورد بررسی قرار داد با توجه به این نکته که بنا به گفته یکی از داوران بخش خبری آن جا و حتما در دیگر بخش ها هم نگاه خلاقانه مد نطر بوده است؟

افشین شاهرودی: در مورد عکاسی خلاق ما اعتقاد داریم عکاسی هنر است و در ذات هنر خلاقیت وجود دارد. و این که ما بگوییم عکاسی خلاقه را ژانری از عکاسی می دانیم زیر سؤال هست و به چنین چیزی من اصلا اعتقاد ندارم . خلاقیت جایی شکل می‌گیرد که از شکل‌های کلیشه شده و رایج پرهیز بشود. خلاقیت در شکستن آگاهانه قوانین و پس از شناخت آن هاست. داوران بخش خبری هم اگر به گفته آقای سربخشیان چنین نگاهی در داوری داشته اند به نظر من نگاه هوشمندانه‌ای بوده است.
من از نتایج داوری بخش خلاق تقریبا راضی هستم

کوروش ادیم: دو سالانه باید مورد نقد قرار بگیرد تا نواقص آن کم می‌شود.
رد شدن بعضی عکس‌ها ما را آزار داد
* ارزیابی کلی شما از عکس‌های رسیده به بخش عکاسی خلاق دوسالانه چیست؟
کورش ادیم: فکر می کنم با توجه به تعداد عکس‌ها که به دفتر دوسالانه رسیده بود انتظار کیفیت بیشتری می‌رفت. یعنی انتظار می رفت که بشود تعداد بیشتری عکس نهایی برای نمایش انتخاب کرد. البته مشکلاتی از قبیل محدودیتی که به طور تقریبی برای ما دبیر نمایشگاه قائل شده بود و آن هم در واقع ناشی از محدودیت فضای نمایشگاهی بود یک مقداری ما را در مورد رد بعضی از عکس‌ها در واقع می‌شود گفت که آزار داد ،. تعدادی عکس بود که می توانست به نمایش دربیاید اما من فکر می کنم که تنوع کارهایی که الان انتخاب شد برای نمایش و کیفیت نسبی آن ها می شود گفت از حد متوسط کمی بالاتر و تقریبا قابل قبول هست. مجموعا می توانیم بگوییم که با این که با توجه به کمیت عکس‌ها انتظار بیشتری می رفت اما عکس‌هایی که به نمایش در می‌آید تقریبا می‌شود گفت که نماینده‌هایی از انواع مختلفی از گرایشات خلاقانه در جامعه عکاسی ایران هستند. و من تقریبا راضی هستم از نتیجه کلی داوری.

* آیا عکاسی خلاق را می شود به عنوان شاخه‌ای از عکاسی تعریف کرد و مورد بررسی قرار داد با توجه به این نکته که در دیگر بخش ها هم نگاه خلاقانه مد نطر بوده است؟

کوروش ادیم: اساسا اعتقاد من این هست که در هر شاخه‌ای از عکاسی بهترین‌ها، عکس‌هایی هستند که با تفکرات خلاقانه و با نگاه خلاقانه ثبت شده باشند بنابر این قطعا می‌شود که یک عکس خبری که با دیدی خلاقانه گرفته شده عکس بهتری باشد از عکسی که این دید در آن وجود ندارد. در مورد همه بخش‌ها من این اعتقاد را دارم بنابر این شاید به لحاظ نام‌گذاری شاید بشود تجدید نظری کرد در این بحث. ما در واقع قرار بود بخشی را داوری بکنیم که به معنایی می‌شود گفت در این بخش تجربیات زیبایی شناسانه خاصی اتفاق افتاده با ابزار خاصی و تفکر خاصی. بنابر این به نظر من وقتی بینال افتتاح بشود عکس‌های دیگری هم هست در بخش های دیگر که آن ها هم دیدگاهشان خلاقه بوده یعنی با نگاه خلاقه به موضوع مورد نظر در رشته تخصصی خودشان نظر داشتند. اما عکس‌هایی که ما انتخاب کردیم به یک معنا شاید عکس‌هایی است که در راستای فاین آرت قرار می‌گیرد. یعنی فقط دیدگاه کلاسیک خلاقه نبوده‌اند. نگاه‌های غیر کلاسیک هم در آن ها بوده و عرصه عرصه‌ی تجربه بوده ، با نگاه با ماتریال با ابزار و... این منافاتی ندارد و من حتما فکر می‌کنم که در بخش‌های دیگر هم عکس‌هایی باشد که عکاس آن با این که مثلا عکاس صنعتی تبلیغاتی بوده یا خبری بوده نگاهش نگاه خلاقانه باشد.
به هرحال لازم است در نام این بخش با توجه به نظر صاحب‌نظران این عرصه و کسانی که در مباحث نظری فعالیت می کنند تجدید نظر صورت بگیرد.
در پایان از تمام کسانی که کمک کردند این اتفاق ملی بیفتد تشکر می‌کنم. قطعا مشکلات و نواقصی در کار هست. هیچ کاری خالی از نقص نیست . البته اگر به‌طور مرتب برگزار شود و مورد نقد قرار بگیرد نواقص آن کم می‌شود. اما وقتی با وقفه در برگزاری دوسالانه روبرو می‌شویم این کار را مشکل می کند.

نظرات داوران بخش مستند اجتماعی را این جا بخوانید