»
در تعریف هنرمند و روشنفکر
6 آبان 84 | October 28, 2005
من بر خلاف بعضی که معتقدند روشنفکر بودن تعریف ندارد، عرض میکنم که دارد. هنرمند بودن هم تعریف دقیق خودش رادارد.
سیگار جدیدی که میکشم سیگاری است موسوم به سیگار روشنفکران. یعنی روشنفکران از این نوع سرطانها میکشند. و من دقیقا از سه روز پیش برای ورود به جرگهی ایشان ، شروع کردم به سبک ایشان سرطان دود کنم.
تعریف روشنفکر به سلوک او برمیگردد.این که در کدام کافه قهوه بنوشد چه نوع قهوهای بنوشد با شیر و شکر بنوشد یا با شیر خالی یا بی هیچکدام یا با شکر خالی. شیوهی نوشیدن قهوه و نحوهی دود کردن سیگار و غرق بودن در افکار، هنگام ِ دود کردن ، از شاخصههای دیگر روشنفکری است.
استفاده از کلمات قلمبه و سخن گفتن به شیوهای که نه مخاطب بفهمد نه خودش و بافتن آسمان و ریسمان به هم و ارائه راه حل برای همهی مشکلات بشریت و باز هم هنگام دود کردن سیگار ِ مخصوص ِ روشنفکران ، از نشانههای بارز دیگر روشنفکر است.
اگر روشنفکر، هنرمند هم باشد شبیه همین شیوه را باید در کار هنریاش هم دنبال کند. روشنفکر ِ هنرمند باید سعی کند تا جایی که ممکن است هم خودش و هم کارهایی که میکند عجیب باشد.
یکی از هنرمندان اخیرا در همین مورد مصاحبهای کرده و از "عجیب بودن داستان زندگی و رفتار هنرمند مفهومی" سخن گفته است. اینطوری بدون اینکه لازم باشد بفهمیم چی به چی هست تعجب میکنیم و فکر میکنیم که حتما چیزی هست. هنر ِ مفهومی مد نطر او با تکیه به داستان عجیب زندگی و رفتارهنرمند خلق میشود.
بر این منوال ،یک عکاس مستند اجتماعی هم میتواند از موضوع مورد علاقهاش مثلا فقر یا خشکسالی یا سیل یا هر چه، عکس بگیرد ، عکسها را به کسی نشان ندهد و ببرد توی مثلا باغچه خانهشان دفن کند بعد این کار خود را همه جا اعلام کند و شرایطی فراهم شود تا این کار او تیتر اول رسانهها شود. اینطوری توجه همه به این کار عجیب جلب میشود. بعد برای بیان مفهومی که با این کار در نظر داشته یک ویدئو اینستالیشن یا چیدمان ویدئویی و یا یک اجرای متفکرانه به صحنه آورده و در معرض دید دیگران قرار میدهد. از آن جا که به اعتقاد هنرمند مفهومی فوق الذکر و در همان مصاحبه، "در هنر ِ مفهومی بهای بیشتری به تفکر داده میشود"،ما هم به عنوان تماشاچی میرویم و تفکرات او را تماشا میکنیم و سردر نمیآوریم اما برای عقب نماندن از قافله سرمان را به نشانهی تایید تکان میدهیم و سیگار روشنفکرانه دود میکنیم و به این شکل هیچکدام یعنی نه ما که مخاطبیم و نه هنرمند از قافلهی هنر جدید عقب نمیمانیم.
....................
توضیح: مطلب نسبتا مفصلی که جدیتر هم هست در مورد بعضی مواردی که در هنر امروز ایران مطزح است نوشتهام که نیاز به بازخوانی و ویرایش و پاکنویس درست و حسابی دارد. چند روزی است میخواهم به آن نوشته سروسامانی بدهم فرصت نمیشود. فعلا این مطلب را که به قسمتی از آن چه نوشتهام اشاره دارد اینجا میگذارم تا بعد ببینم چه میشود.
مطالب مرتبط
نظرات شما
zabiullah:
در قدم نخست سلام خدمت هم ’ شما عزيزانيكه در خدمت مردم و فارسي زبانها در تمام دنيا هستيديد تقديم ميدارم ثالثآً از شما عزيزان خواهان تعريف هنر را دارم كه از ديد گاه شما هنر چطور تعريف ميشود .
با عرض ادب منتظر ايمل از جانب شما هستم .
ذبيح ا ... نوري از امريكا
|